ویژگی شخصیتی توافق پذیری

توافق پذیری، که نشان‌دهنده سو‌گیری گرم، اجتماعی و غیر پرخاشگرانه همیشگی در برابر دیگران است، یکی از پنج بُعد بزرگ شخصیت انسان است و به کمک تحلیل عاملی رتبه‌بندی ویژگی های شخصیت در زبانها و فرهنگ های گوناگون دارای اهمیت شناخته شده است. به نظر می‌رسد که توافق‌پذیری یک ویژگی شخصیتی است که در سراسر زندگی کمتر دچار تغییر می شود؛ گرچه افراد معمولاً با افزایش سن تا اندازه ای توافق‌پذیرتر می‌شوند.

ابزار سنجش توافق پذیری

توافق‌پذیری معمولاً همراه با سایر عوامل پنج گانه بزرگ شخصیت به کمک پرسشنامه‌ها اندازه‌گیری می‌شود، که در آن پاسخ‌دهنده میزان موافقت خود را با مواردی که خود یا فرد دیگری را توصیف می‌کنند، ارزیابی می‌کند. شناخته‌شده‌ترین و جامع‌ترین پرسشنامه پنج عامل بزرگ شخصیت، پرسشنامه شخصیتی نئو-بازنگری‌شده (NEO PI-R) کاستا و مک‌کری است. "NEO" نشان دهنده عوامل روان‌رنجوری، برون‌گرایی و گشودگی به تجربه است. اما این واژه ها به روشنی در عنوان به کار برده نمی‌شوند. در این ابزار، پاسخ‌دهندگان به 240 پرسش دوگزینه ای" درست" یا "نادرست" در باره ویژگی مطرح شده پاسخ می دهند. مقیاس توافق‌پذیری در NEO-PI-R دارای شش زیرمقیاس ( اعتماد، رک‌گویی، نوع‌دوستی، انطباق، فروتنی و مهربانی) است. البته از این پرسش نامه، نسخه های و نیز در دسترس است.

نمونه‌ای از پرسش های مربوط به ویژگی توافق‌پذیری در پرسشنامه پنج عامل بزرگ شخصیت کتل:
من خودم را کسی می‌دانم که:
• برای دیگران سودمند و فداکار است،
• گرایش به یافتن عیب های دیگران دارد (نمره‌گذاری معکوس)،
• طبیعت بخشنده‌ای دارد،
• عموماً اعتمادکننده است،
• می‌تواند سرد و گوشه‌گیر باشد (نمره‌گذاری معکوس)،
• تقریباً با همه مهربان است ...

همچنین می‌توان ویژگی توافق پذیری را به کمک ابزارهای دیگری که به طور گسترده در بررسی های شخصیتی و بالینی به کار برده می‌شوند، مانند چک لیست صفت، پرسش نامه روانشناختی کالیفرنیا و برخی از زیرمقیاس‌های MMPI، سنجید. از ابزار های به کار برده شده در زمینه بعد توافق‌پذیری و پنج عاملی شخصیت معمولاً به عنوان ابزارهای خودگزارشی یاد می‌شود، اما توافق بالا بین خودارزیابی‌ها و رتبه‌بندی‌های افراد نزدیک، مانند همسران، بستگان و دوستان، نشان می‌دهد که افراد می‌توانند توافق‌پذیری خود را به طور دقیق گزارش دهند و توافق‌پذیری در رفتار مشاهده شده توسط دیگران آشکار می‌شود.

پیامدهای ویژگی شخصیتی توافق پذیری

جهان‌شمولی ظاهری توافق‌پذیری به عنوان یک بُعد شخصیت و آسان بودن اندازه‌گیری آن به کمک پرسشنامه‌های خودگزارشی، پژوهش های گسترده‌ای را در زمینه همبسته های این ویژگی برانگیخته است. توافق‌پذیری بیشتر با سطوح بالاتر رفاه روانی در ارتباط دانسته شده است که معمولاً به عنوان داشتن هیجان مثبت، و رضایت بالا از زندگی تعریف می‌شود. بررسی ها نشان ‌داده اند که توافق‌پذیری، تجربه پی درپی وبرخورداری از احساسات مثبت در روابط نزدیک با دیگران، مانند عشق و دلسوزی را پیش‌بینی می‌کند. یکی از نشانه‌های بارز توافق‌پذیری بالا، تجربه کمتر خشم و ابراز کینه ورزی است، پیامدی که ممکن است توضیح دهد چرا توافق‌پذیری بالا با کاهش آسیب‌پذیری در برابر بیماری‌های قلبی- عروقی مرتبط است. افرادی که توافق‌پذیری بالایی دارند، بیشتر احتمال دارد که در رفتارهای اجتماعی و نوع‌دوستانه مشارکت کنند و عموماً مورد علاقه و احترام هستند. ازدواج با افرادی که توافق‌پذیری بالایی دارند، احتمالاً پایدارتر از ازدواج با افرادی است که در این عامل پایین هستند. به طور کلی توافق‌پذیری زن و شوهر پیش بین رضایت زناشویی است. اگرچه توافق‌پذیری در درجه نخست به عنوان یک گرایش اجتماعی در نظر گرفته می‌شود، اما پیامدهای عملی نیز دارد. توافق‌پذیری بالا، عملکرد شغلی بالا‌تری را پیش‌بینی می‌کند، به ویژه در مشاغلی که نیازمند تعامل یا همکاری با سایرین هستند. از نظر سلامت روان، توافق‌پذیری بالا با خطر کمتر اعتیاد به الکل و بیماری افسردگی ارتباط دارد و نمرات توافق‌پذیری با معیارهای اختلال های شخصیت ضداجتماعی، خودشیفته و پارانوئید همبستگی منفی دارد.

رهنمود هایی برای آینده

پس از دهه‌ها انجام پژوهش در زمینه روایی سازه‌های پنج عاملی و پایایی ابزارهای بکار برده شده در زمینه اندازه‌گیری آنها، کارشناسان به بررسی علل اساسی تفاوت‌های فردی در عوامل پنج گانه پرداخته‌اند. از آنجا که به نظر می‌رسد گرایش های پنج عاملی شخصیت در نخستین سالهای زندگی ظاهر می‌شوند و در طول عمر ثابت می‌مانند، نشانگرهای ژنتیکی و سایر نشانگرهای زیست شناختی مورد توجه ویژه قرار گرفته‌اند.

بررسی ها نشان ‌داده اند که ژن‌ها در زمینه توافق‌پذیری نقش دارند. در پژوهشی که به بررسی نقش ژنتیک رفتاری در نمرات توافق‌پذیری دوقلوهای همسان و ناهمسان پرداخته بود، پژوهشگران دریافتند که 41٪ از واریانس میان افراد در این عامل به دلیل ژن‌ها است. اما بررسی دیگری نشان داد که تنها 12٪ از واریانس توافق‌پذیری به دلیل تأثیر ژنتیکی است و محیط مشترک دوقلوها 21٪ از واریانس را به خود اختصاص می‌دهند. تفاوت‌ میان یافته‌ها در پژوهش های گوناگون ممکن است به دلیل بکارگیری معیارهای سنجش متفاوت، انتخاب نمونه‌ها از مناطق مختلف، رویکردهای آماری متفاوت و مانند آنها باشد، از این رو به نظر می رسد که نقش وراثت‌ در توافق‌پذیری نیاز به بررسی های بیشتری دارد. این باور وچود دارد که دست کم، یک ژن خاص با توافق‌پذیری ارتباط دارد. پژوهشگران دریافته اند توافق‌پذیری بالا ممکن است تا اندازه ای نشان‌دهنده انتقال کارآمدتر سروتونین باشد. با وجود این ممکن است چندین ژن برای تأثیرگذاری بر این ویژگی با هم ترکیب ‌شوند. یک بررسی نشان داد که سازگاری بالاتر با حجم بیشتر قشر اوربیتوفرونتال راست و حجم کوچکتر قشر اوربیتوفرونتال چپ بیماران مبتلا به زوال عقل پیشانی-گیجگاهی در ارتباط هستند.