نقش سبک زندگی نوجوانان در تندرستی بزرگسالی
نوجوانان گروهی متمایز از سایر افراد جامعه اند و دارای نگرانیها و نیازهای ویژهاند. واژه «نوجوانی» که به معنای «رشد» یا «رسیدن به بلوغ» دانسته شده است، امروزه معنای بسیار گستردهتری یافته و دربر گیرنده ی بلوغ عاطفی، اجتماعی، ذهنی و همچنین بدنی میشود.
نوجوانی دورهای پرشور، پرانرژی، شاد و سرشار از لذت است، اما در این دوره، بلوغ جسمی با تغییرات بدنی نیز همراه است، نقش جنسیتی پر رنگ تر میشود و پسران و دختران از کودکی به نقشهای بزرگسالی مانند همسر، مادر/پدر، کارگر و شهروند می اندیشند. نوجوانی دورهای مهم است.
دوره ای از زندگی که رفتارهایی مانند عادات غذایی در آن شکل میگیرند و تثبیت میشوند. الگویهای سبک زندگی سالهای اولیه زندگی تأثیرات حیاتی بر تندرستی و بهزیستی دوره ی میان سالی و سالمندی دارند. نوجوانی دورهای بحرانی برای آغاز بیماریهای روانی جدی مانند افسردگی و روانپریشی است. رفتارهایی که در این مرحله فراگرفته میشوند، بر سلامت در بزرگسالی تأثیر میگذارند. چندین رفتار فاجعهبار برای تندرستی (مانند سیگار کشیدن و مصرف الکل) و همچنین رفتارهایی که سلامت را بهبود میبخشند در نوجوانی پذیرفته میشوند و اغلب در بزرگسالی نیز ادامه مییابند. سازمان جهانی بهداشت برآورد کرده است که 70 درصد مرگهای زودهنگام در میان بزرگسالان به دلیل رفتارهایی مانند سیگار کشیدن و مصرف مواد مخدر غیرقانونی در نوجوانی و جوانی بوده است. یک عامل روانی-اجتماعی که بر رفتارهای مربوط به تندرستی و سبکهای زندگی سالم تأثیر میگذارد، حمایت اجتماعی است. تعریفهای مختلفی از حمایت اجتماعی وجود دارد. بیشتر کارشناسان حمایت اجتماعی را به عنوان راهی برای ارائه، یا دریافت کمک از افرادی که در روابط با یکدیگر قرار دارند، میبینند . حمایت اجتماعی بر شناخت، احساسات و رفتارهای فرد تأثیر میگذارد. عضویت در شبکه اجتماعی ممکن است فرد را به پذیرش مسئولیت مراقبت از خود وادار کند تا بتواند از دیگران مراقبت کند. تعاملات با دیگران همچنین تمایل به افزایش اثرات مثبت و انگیزه افراد برای مراقبت از خود را دارد. بر اساس دیدگاه نظریهپردازان هویت اجتماعی، حمایت اجتماعی میتواند با تندرستی همراه باشد زیرا وفاداری به رژیمهای پزشکی را تسهیل میکند . آنها همچنین فکر میکنند که حمایت اجتماعی میتواند ترویجکننده سلامت باشد زیرا رفتارهای سالم را تسهیل میکند، مانند تغذیه مناسب، ورزش و عدم سیگار کشیدن .
برنامههای مؤثر برای تغییر رفتار های نا سالم فردی، نیازمند رویکردی چندبعدی است که شامل تلاشهایی برای داشتن روابط اجتماعی کلیدی به عنوان حامیان تغییر مثبت در عادات غذایی، ورزش و ترک سیگار می باشد.
در یک بررسی در زمینه سبک زندگی نوجوانان مسئله از ابعاد مختلف مانند زیستی- شناختی، روانشناختی و اجتماعی مورد توجه قرار میدهد و ممکن است در طراحی مداخلهای مؤثر برای بهبود سبک زندگی نوجوانان مفید باشد. پژوهشی از این دست همچنین سبک زندگی سالم افراد را پیشبینی میکند و به نوجوانان و بهویژه والدین اجازه میدهد تا سبک زندگی فعلی خود را بازنگری کرده و به اقدامات مناسب روی آورند
سلامت جمعیت نوجوان به دلایل چندی در مرکز توجه جهانی قرار دارد. جهان در حال حاضر بزرگترین گروه جمعیتی ۱۰ تا ۱۹ ساله را در تاریخ خود دارد و جمعیت آن پیوسته رو به افزایش است. نیازهای نوجوانان جدید و ناشناخته است؛ والدین آنها نمیتوانند فشارهای گوناگونی را که با آن رو برو میشوند، پیشبینی کنند. اینکه چگونه به نوجوانان کمک کنیم تا به این نیازها پاسخ دهند و آنها را با آموزش مهارتها و نگرشی که ممکن است در محیطی در حال تغییر بخواهند، مجهز کنیم، بستگی به درک درست ما از دنیای پیرامون دارد.
آسیبپذیری در دوران نوجوانی که یک دوره حیاتی از زندگی انسان است و جوانان ممکن است با مسائلی روبرو شوند که تأثیرات آن تا پایان عمر با آنها همراه باشد. خانواده نقش اساسی در جنبههای گوناگون سلامت جوانان دارد . بررسی ها نشان داده اند که رفتار نوجوانان تحت تأثیر عوامل فردی، همسالان، خانواده، مدرسه، شبکه و اجتماع قرار دارد. زیرا بسیاری از بخشهای جامعه به طور مؤثری به سلامت، حفاظت و رفاه نوجوانان کمک میکنند، تلاش هماهنگ که شامل بیش از یک شریک از این عوامل است، ضروری است
بررسی های انجام شده در زمینه ی ارتباط میان خودکارآمدی و سبک زندگی نوجوانان یک همبستگی مثبت بین متغیرهارا نشان داد. طبق نظریات کارشناسان تعلق به یک گروه اجتماعی که دارای ویژگیها و هنجارهای اجتماعی مشابه است، اطلاعات یا کمکهایی را برای مشارکت در رفتارهایی که به سلامت کمک میکند، مانند ورزش، استفاده از کمربند ایمنی، تغذیه سالم، خواب مناسب، مراقبتهای پزشکی و مصرف مناسب سیگار و الکل فراهم میکند. چندین نظریهپرداز پیشنهاد کردهاند که خودکارآمدی در محیطی حمایتی توسعه مییابد که شامل تقویت کلامی، الگوهای مثبت آموزشی و اجتماعی، احترام متقابل، حمایت عاطفی و ارتباط اجتماعی است. باندورا پیشنهاد کرد که خودکارآمدی تحت تأثیر حمایتی است که از دیگران دریافت میشود و افراد را متقاعد میکند که میتوانند وظایف دشوار را با موفقیت انجام دهند و اعتماد به نفس را در آنها برای انجام چنین وظایفی افزایش میدهد.
سلامت جمعیت میتواند از ابعاد متعدد با استفاده از شاخصهایی که مرگ و میر، بیماری، رفاه کلی، رفتارهای سبک زندگی و سایر عوامل خطر مرتبط با سلامت را منعکس میکنند، اندازهگیری شود. در حالی که تفاوتهای روستایی-شهری برای برخی از معیارهای سلامت وجود ندارد و برخی از معیارهای سلامت نامطلوب در مناطق شهری (مانند قتل) بالاتر است . بررسی معیارهای سلامتی در مناطق روستایی نشان داده است که باشندگان این مناطق با محرومیت و کاهش شاخص های تندرستی روبرو هستند. افزون بر این، تحقیقات نشان داده اند که الگوهای سلامت روستایی-شهری همیشه یکنواخت نیستند؛ اغلب، مناطق بسیار روستایی و مناطق بسیار متراکم شهری نرخهای بالاتری از مشکلات سلامتی را در مقایسه با مناطق حومهای دارند.
از سوی دیگر جمعیت روستایی نیز در زمینه پیشرفتهای مناطق شهری به اندازه همتای شهری شان بوده اند. بنابراین، میتوان دید که امروزه تغییرات سریع در همه جنبههای زندگی در حال رخ دادن است و مناطق روستایی از این قاعده مستثنی نیستند. امکانات زیرساختی بهبود یافته، تأکید مجدد بر کسبوکارهای کشاورزی و صنایع کوچک، فناوری کشاورزی در حال تغییر سریع، فرصت تجاریسازی کشاورزی از دلایلی است که میتوان برای مناطق روستایی ذکر کرد. افزون بر این، جنبههای اجتماعی-فرهنگی، روانشناختی و سیاسی زندگی روستایی نیز در حال تغییر است. اگرچه پیشرفت فناوری تأثیر زیادی در مناطق روستایی دارد.
به هر روی سبک زندگی نوجوانان به عوامل متعددی بستگی دارد و با توسعه مداوم مرتبط است و به دنبال آن با سبک زندگی جوانان گذشته متفاوت است.
بررسی ها نشان داده اند که فعالیت بدنی دختران کمتر از پسران است، دختران روش های تغذیهای متفاوتی نسبت به پسران دارند و از مهارتهای مدیریت استرس متفاوتی بهره می گیرند. بنابراین، شناخت سبک زندگی به عنوان یک کل در دو جنس میتواند در درک الگوهای مختلف سبک زندگی در نوجوانان و شناسایی بهترین روش برای تغییر رفتار کمک کند . همچنین بررسی تفاوت الگوی سبک زندگی پسران و دختران نشان داد که مردان نوجوان سبک زندگی بهتری نسبت به نوجوانان زن دارند. همچنین، تفاوتهای چشمگیری در رفتار مرتبط با سلامت، در نوجوانان، دیده میشود. به طور کلی، مردان رفتارهای پرخطر بیشتری از خود نشان میدهند و کمتر از زنان رفتارهای محافظتکننده از سلامت را به کار میگیرند. با این حال، در سالهای اخیر، برخی مطالعات افزایش چشمگیری در مصرف دخانیات در میان زنان را گزارش کردهاند.
رفتارهای نوجوانان تحت تأثیر عوامل فردی، همسالان، خانواده، مدرسه، شبکه و سطوح اجتماعی قرار دارد. زیرا بسیاری از بخشهای جامعه به طور مؤثری به سلامت، حفاظت و رفاه نوجوانان کمک میکنند، تلاش همکاریآمیز که بیش از یک شریک از این عوامل را درگیر میکند، ضروری است. برای دستیابی به تأثیر بهینه بر سلامت نوجوانان، سازمانهای دولتی، گروههای اجتماعی، مدارس و سایر مشارکتکنندگان جامعه باید با رویکردی جامع با هم همکاری کنند. ارائه محیطهای امن و حمایتی برای جوانان میتوانداین امیدواری را پدید آورد که نوجوانان میتوانند افراد سالم و مؤثری در جامعه باشند.