پرسشنامه طرحوارههای ناسازگار یانگ
یکی از جنبههای مهمی که در نظریه شناختی افسردگی در پژوهش های انجام شده کمتر مورد توجه قرار گرفته است، سطح پردازش مربوط به طرحوارهها است، زیرا به عنوان یک مفهوم، تعریف آنها دشوار بوده است. افزون بر این، از آنجا که طرحوارهها در سطح ناخودآگاه قرار دارند، از نظر ارزیابی ایجاد مشکل میکردند. رویکرد جدیدتر برای اندازهگیری طرحوارهها، پرسشنامه طرحواره یانگ (YSQ) است که توسط جفری یانگ گسترش یافته است. افزون بر این، اگرچه گزارش های فراوانی در زمینه پایایی و روایی این پرسشنامه وجود دارد، اما بسیاری از این گزارش ها جامعیت کافی نداشته اند.
پرسشنامه طرحواره یانگ (YSQ)(یانگ، ۱۹۹۴) برای ارزیابی طرحوارههای ناسازگار اولیه (EMS) تهیه شده است و باورهای ناکارآمد در افراد دچار اختلالات شخصیت یا ویژگیهای شخصیتی ناسازگار را میسنجد. نسخه کوتاهتری از این پرسش نامه نیز در دسترس است که دارای 76 ماده ( پرسش ) است. این نسخه کوتاه شده مقیاس طرحوارههای ناسازگار یانگ الگوهای ناسازگار افکار، رفتارها و احساسات را ارزیابی میکند و با طرحوارههای تعریف شده درنظریه طرحوارهای یانگ (YSQ) که در سال ۱۹۹۰ منتشر گردیده است، همسو است، اما کوتاهتر (۷۶ سوال) است و از تکنیکهای روانسنجی معاصر استفاده میکند. این پرسش نامه برای بهره گیری آسان تر پزشکانی که با تفسیر YSQ و ادغام نتایج در روش طرحوارهدرمانی آشنا هستند، ساخته شده است. MSS-YSQ بهطور چشمگیری کوتاهتر از YSQ اصلی است، در حالی که توانمندی روایی مقیاس را حفظ میکند.
مقیاس طرحوارههای ناسازگار،یک نسخه تطبیقی از YSQ است که برای کاهش بار پاسخگویی و امکانپذیرتر کردن ارزیابی جامع طرحواره در محیطهای بالینی با محدودیت زمانی در نظر گرفته شده است. الگوریتم تطبیقی هنگامی که پاسخهای اولیه نشان میدهد که بعید است آزمودنیها اطلاعات بالینی بیشتری ارائه دهند، اجرای موارد را متوقف میکند، در حالی که توان ارزیابی کامل و واقعی طرحواره را حفظ میکند و شناسایی طرحوارههای ناسازگار مرتبط بالینی به صورت موفق انجام می دهد. در مجموع، میتوان گفت که هر دو فرم کوتاه و بلند مقیاس طرحوارههای ناسازگار یانگ، ابزار معتبری برای ارزیابی EMS در جمعیت مورد بررسی باشند.
فرم بلند پرسشنامه طرحواره های یانگ دارای 232 ماده یا پرسش و دربرگیرنده ۱۹ طرحواره در پنج حوزه است که از مقیاس کامل طرحوارههای ناسازگار بر پایه دیدگاه نظری طرحوارههای تعریف شده توسط جفری یانگ (۱۹۹۰) همسو هستند. این مقیاس برای ارزیابی طرحوارههای مشکلساز برای بزرگسالان در جمعیتهای بالینی در سال 2005 طراحی شده است و مفهومسازیهای موردی را برای بزرگسالانی که طیف گسترده ای از مشکلات سلامت روان را تجربه میکنند، بهویژه آنهایی که مسائل پیچیدهای مانند آسیبشناسی شخصیت، مشکلات میان فردی، اختلال استرس پس از ضربه (PTSD) یا سابقه سوءاستفاده دارند، ارائه میدهد. پیش بینی می شود که آزمودنی ها در مدت حدود 27 دقیقه بتوانند به آن پاسخ دهند. با آنکه پرسشنامه طرحواره یانگ یک ابزار فراتشخیصی است، اما نشان داده شده است که طرحوارههای ناسازگار با بسیاری از تشخیصهای سلامت روان، از جمله اختلال استرس پس ازضربه (PTSD)، اختلال شخصیت مرزی، اختلالات تجزیهای، افسردگی و اضطراب، ارتباط دارند.
در محیطهای بالینی، از پرسشنامه طرحواره یانگ برای شناسایی طرحوارههایی که در مشکلات عاطفی-هیجانی یا میان فردی نقش دارند، بهره گرفته میشود. درک طرحوارههای فرد در طرحواره درمانی بسیار سودمند است، جایی که تمرکز درمانی شامل کمک به مراجعین در زمینه شناسایی و تشخیص الگوهای پاسخدهی و تأثیر آنها بر عملکردشان، شناسایی ریشههای رشدی این طرحوارهها در تجربیات دوران کودکی خود و شیوه های تداوم آنها در زمان حال، تغییرطرحوارههای ناسازگار به کمک روشهای شناختی، شکستن الگوهای رفتاری، راهبردهای تجربی و رابطه درمانی اصلاح کنند. کوشش می شود که جایگزینهای سالمتری برای سبکها و الگوهای مقابلهای ناسازگار مرتبط با طرحوارههای خود پدید آورند و از این رو نیازهای خود را از راههای سازگارانهتری برآورده کنند.
نظریه طرحواره های ناسازگار که این پرسش نامه بر اساس آن ساخته شده است، یک چارچوب نظری است که توسط جفری یانگ (یانگ، 1994) معرفی شده است. بر پایه این نظریه، تجربیات منفی دوران کودکی به باورهای اصلی ناسازگار در دوران بزرگسالی تبدیل میشوند و می توانند تداوم داشته باشند. از این رو بدون درمان مناسب در برابر تغییر ایستادگی می کنند. به همین ترتیب، EMS ها عوامل نگهدارنده برای آسیبشناسی روانی مزمن، به ویژه آسیبشناسی ویژگی های شخصیتی هستند.
در نظریه طرحواره های یانگ، EMS ها در پنج حوزه به شرح زیر طبقهبندی میشوند که نشاندهنده نیازهای عاطفی برآورده نشده در دوران کودکی هستند:
قطع ارتباط، اختلال در خودمختاری، اختلال در محدودیتها، دیگر جهتگیری و بازداریزدایی. برای ارزیابی این EMSها، یانگ پرسشنامه طرحواره ها را معرفی کرد که در آغاز دارای 205 ماده و 16 مقیاس بود.
حوزههای طرحواره و زیر مقیاسهای آنها
قطع ارتباط و طرد: محرومیت عاطفی (ED)، بیاعتمادی/بدرفتاری (MA)، رهاشدگی (AB)، انزوای اجتماعی (SI) و نقص/شرم (DS)اختلال در خودمختاری و عملکرد: نامطلوب بودن اجتماعی (SU)، عدم موفقیت (FA)، وابستگی/بیکفایتی (DI)، گرفتاری (EM)، آسیبپذیری در برابر آسیب و بیماری (VH)
اختلال در محدودیتها: استحقاق/بزرگمنشی (ET)، خودکنترلی/خودانضباطی ناکافی (IS)
جهتگیری به دیگران: اطاعت (SB) و فداکاری (SS)، جلب توجه
گوش به زنگی بیش از اندازه (OV) و بازداری: منفی گرایی، تنبیه، بازداری عاطفی (EI) و استانداردهای سرسختانه (US)
در سال ۱۹۹۸، یانگ و براون یک پرسشنامه کوتاهتر ساختند که در آن ۱۵ طرحواره به جای ۱۶ طرحواره اصلی گنجانیده شدند. YSQ-SF ، فرم کوتاه شده YSQ است. با معرفی YSQ-SF، یانگ، پرسشنامه اصلی خود را با کاهش شمار ماده های هر طرحواره به پنج ماده و حذف همه مادههای طرحواره نامطلوبیت اجتماعی، کوتاه کرد. این نسخه کوتاه شده تا اندازه ای بر پایه تحلیل عاملی اکتشافی انجام شده بر روی فرم بلند ساخته شد. برای ساختYSQ-SF برای هر یک از ۱۵ طرحواره، پنج آیتم با بالاترین بار هر مقیاس انتخاب شدند. افزون بر این، در چندین گزارش، ضرایب پایایی یا همسانی درونی همه مقیاسهای YSQ-SF و ضرایب آلفای کرونباخ از خوب تا بسیار خوب گزارش شدهاست.
راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (ویرایش پنجم؛ DSM-5؛ انجمن روانپزشکی آمریکا (APA)، ۲۰۱۳) یک الگوی ابعادی جایگزین از اختلالات شخصیتی ارائه میدهد که در آن اختلالات شخصیتی ترکیبی از ویژگیهای شخصیتی سازگار و ناسازگار، دانسته شده اند.
تست مهارتهای اجتماعی نوجوانان
تست تفکر انتقادی
تست رضایت شغلی
تست ارزشهای آلپورت
تست سبک یادگیری وارک