اجرا و تفسیر تست طرحواره های ناسازگار یانگ فرم بلند 232 سئوالی

معرفی پرسش نامه طرح واره های یانگ

پرسش نامه طرح واره های یانگ (The Young Schema Questionnaire) یک ابزار خود گزارشی است که برای شناسایی طرح واره های ناسازگار اولیه ساخته شده و دارای یک فرم بلند (YSQ-L) و یک فرم کوتاه (YSQ-S) است. فرم بلند دارای 232 ماده و فرم کوتاه دارای 90 ماده است. این ماده ها نماینده 18 طرح واره ناسازگار اولیه هستند که توسط سازندگان این پرسش نامه تعریف شده اند و افزون بر کار برد بالینی برای هدف های پژوهشی نیز به کار برده می شوند.

مفاهیم زیربنایی پرسش نامه طرح واره های یانگ

مفهوم طرحواره های ناسازگار، هسته اصلی طرحواره درمانی (schema therapy) یانگ است. وی بر این باور بود که طرح واره های ناسازگار اولیه، به عنوان تم هایی به شدت ثابت و پایدار، که در برگیرنده خاطرات، هیجانها، شناخت ها و احساسات بدنی مربوط به خود و ارتباط با دیگران است و در دوران کودکی شکل گرفته اند، تا دوران بزرگسالی ادامه می یابند و در سرتاسر زندگی فرد بر اندیشه ها و رفتار وی تاثیر می گذارند. این طرح واره ها تا اندازه زیادی دچاراختلال کارکرد هستند. از این رو طرح واره ها دارای اهمیت زیادی در زندگی روزانه ما هستند. این باور وجود دارد که ما جهان را از دریچه ی طرح واره هایمان می بینیم و احساساتمان در باره ی خود و جهان پیرامون خود را بی چون و چرا و بدون هیچ پرسشی می پذیریم. از سوی دیگر طرح واره ها نیز در برابر هرگونه تغییری ایستادگی می کنند و گرایش به ماندگاری و تداوم دارند. برای نمونه کودکی که با این طرح واره رشد یافته که بی کفایت است و شایستگی لازم را ندارد، به ندرت این باور را حتی در بزرگسالی به چالش می کشد. این طرح واره ها را بدون درمان، معمولاّ نمی توان کنار گذاشت. آنها برای بقای خود پیوسته در تلاشند. از سوی دیگر طرح واره ها اطلاعات موجود در زمینه ارتباط میان فرد و محیط را تحریف می کنند و دگرکون جلوه می دهند؛ از این رو سبب بروزافکار منفی و فشار روانی و ذهنی می شوند.

تاریخچه ساخت و تکمیل پرسش نامه طرح واره های یانگ

پرسش نامه طرح واره های یانگ برای نخستین بار در روند اجرای طرح واره درمانی در کتاب "درمان شناختی برای اختلال های شخصیتی"، نوشته جفری یانگ در سال 1990 معرفی گردید. یانگ در این کتاب، پایه های نظری الگوی درمان متمرکز بر طرح واره های ناسازگار را ارائه نموده و پرسش نامه طرح واره های یانگ را به عنوان ابزاری برای ارزیابی طرح واره های ناسازگار معرفی کرد. نسخه کامل این پرسشنامه در سال 1998 منتشر گردید.
هدف پرسش نامه طرح واره های یانگ (YSQ) شناسایی طرح واره های منفی یا ناسازگار اولیه (Early Maladaptive Schema) بود. همان گونه که پیشتر بیان گردید، طرح واره های ناسازگار اولیه، الگوهای ذهنی عمیق و ریشه داری هستند که بر افکار، احساسات و رفتار منفی و مثبت ما در زندگی هر روزه مان تاثیر می گذارند. بر پایه الگوی طرح واره درمانی و یافته های بررسی های انجام شده در سال های اخیر، اختلال های روانپزشکی مانند اختلال های شخصیتی، اختلال های عاطفی -هیجانی، اختلال های وسواسی- اجباری، هراس اجتماعی، اختلال خوردن، اختلال سوء مصرف مواد و حتی روان پریشی در نتیجه رشد و گسترش طرح واره های ناسازگار اولیه در دوران کودکی و در پاسخ به نیاز های هیجانی برآورده نشده، شکل گرفته اند.

در نظریه یانگ، طرح واره های ناسازگار اولیه در پنج قلمرو به شرح زیر سازماندهی شده اند:
طرد (disconection/rejection)، محدوده های آسیب دیده (impaired limits)، گوش به زنگ بودن بیش از اندازه (overvigilance/inhibition)، خودمختاری آسیب دیده ( impaired autonomy).سپس فرم کوتاه پرسش نامه (YSQ-S) به دلیل اجرای سریعتر در برابر فرم بلند در هنگام اجرای پژوهش ها ساخته شد.
اما در سال های اخیر این مفاهیم در الگویی دارای چهار قلمرو گنجانیده شده اند به شرح زیر:
طرد (disconection/rejection)
خودمختاری آسیب دیده و دست زدن به عمل (impaired autonomy/ performance)
احساس مسئولیت بیش از اندازه و استانداردها (excessive responsibility and standards)
حدود آسیب دیده (impaired limits).

کاربرد پرسش نامه طرح واره های یانگ

پرسش نامه طرح واره های یانگ در درجه نخست برای شناسایی طرح واره های منفی و ناسازگار اولیه در افرادی که دچار برخی مشکلات روانشناختی و رفتاری هستند توسط جفری یانگ ساخته شده است. وی طرح واره ها را الگوهای ذهنی عمیق و ریشه داری می داند که بر افکار و احساسات افراد تاثیر می گذارند و از این رو در زمینه رشد و تداوم آسیب شناسی روانی افراد از اهمیت بالایی برخوردارند. این طرح واره ها می توانند مثبت یا منفی باشند.همچنین این پرسش نامه برای ارزیابی طرح واره های مشکل زا در جمعیت های بالینی و آگاهی از شیوه های مفهوم سازی تجربه های بزرگسالان در باره ی طیف گسترده ای از مشکلات بهداشت روانی به ویژه آنهایی که با موارد پیچیده ای مانند آسیب شناسی شخصیت، مشکلات میان فردی، اختلال پس از ضربه استرسی یا سابقه ی سوءرفتار داشته اند به کار برده می شود. به کمک این پرسش نامه می توان از زاویه ی متفاوتی به حقایق زندگی هر فرد نگاه کرد.
پاسخگو برای توصیف شخصیت خود در این آزمون باید مناسب ترین گزینه را از میان شش گزینه موجود برای هر ماده که با شرایط خود سازگارتر است برگزیند.

در هر قلمرو چه طرحواره هایی مورد بررسی قرار می گیرند؟

خوبست نگاهی داشته باشیم به برخی از طرح واره های گنجانیده شده در این قلمرو ها:
در نخستین قلمرو ( قلمرو قطع رابطه و طرد)، طرح واره هایی گنجانیده شده اند که با برآورده نشدن نیازهای همگانی اولیه از جمله امنیت، مراقبت، ثبات، محبت، همدلی، پذیرش، احترام و درمیان گذاشتن احساسات با دیگران ارتباط دارند. یکی از طرح واره های مهم در این حوزه، طرحواره رهاشدگی/ بی ثباتی است. این طرح واره بر پایه این فرض استوار گردیده است که دیگران به ویژه افرادی که فرد چشمداشت پشتیبانی و حمایت از سوی آنها را دارد، در زمینه برآورده شدن نیازهایشان، یا توان حمایت های هیجانی-عاطفی را نداشته اند و یا نخواسته اند چنین نیاز هایی را برآورده سازند. آنها در خانواده هایی رشد یافته اند که پیوسته دچار خشم بوده اند، مراقبت کننده هایی که همیشه حضور غیرسودمند داشته اند، در آنها پدر یا مادر خانواده را ترک کرده اندِ یا دچار مرگ نابهنگام شده اند.
طرحواره دیگر در این حوزه، طرح واره ی بی اعتمادی/ بدرفتاری است. این طرحواره سبب می شود که فرد دیگران را آسیب رسان، بد رفتار، سرزنش کننده، دروغگو، سوءاستفاده گرو دغل کار بداند. وی گمان می کند که دیگران از روی آگاهی و به عمد به آنان آسیب می رسانند.

حوزه دوم ( خودگردانی و عملکرد مختل)، به طرحواره هایی مربوط می شود که با برآوردن نیاز های همگانی اساسی برای خودگردانی و شایستگی ارتباط دارند و با چشمداشت هایی که در فرد از خود و محیط پیرامون خویش، کارکرد مستقل از دیگران و انجام موفق کارها سرو کار دارند، مربوط می شود. این طرح واره ها زمانی شکل می گیرند که فضای خانوادگی در هنگام خرد سالی و کودکی فرد، گرفتار و درگیر است و سبب پدید آمدن عزت نفس ناپایدار و پایین در وی گردیده است. پدر و مادر در این خانواده ها بیش از اندازه از کودک محافظت و مراقبت کرده اند تا آنجا که وی برای انجام کارهای بیرون از خانه پیوسته نیازمند کمک دیگران است. یکی از طرح واره های گنجانیده شده در این حوزه، طرح واره ی وابستگی/بی کفایتی است. این طرح واره با این باور شکل می گیرد که فرد نمی تواند مسئولیت های هر روزه ی خود را بی کمک چشمگیر و پیوسته ی دیگران بر عهده بگیرد.
طرح واره ی دیگر در این حوزه، طرح واره ی آسیب پذیری نسبت به زیان و بیماری است. این طرح واره همواره با ترسی افراطی از بروز رویدادی فاجعه آمیز همراه است و فرد احساس می کند که توان پیشگیری از رخداد زودهنگام آن را ندارد. در زندگی هر روزه ما امکان بروز حوادث و رویدادهای طبیعی و محیطی فراوانی وجود دارد، اما این افراد بر یک یا چند رخداد متمرکز می شوند و اشتغال ذهنی بیش از اندازه با آن پیدا می کنند؛ مانند مشکلات پزشکی همچون حمله قلبی، دچار شدن به بیماری ایدز و مانند آن و یا رویدادای محیطی مانند گیر افتادن در آسانسور، سقوط هواپیما ویا زمین لرزه.

حوزه سوم (محدودیت های مختل)، در برگیرنده ی طرح واره های مربوط به کاستی های درونی، مسئولیت در برابر دیگران یا سوگیری در باره هدف های دراز مدت است این طرح واره ها در خانواده هایی که بسیار آسان گیرند و مشکلات بزرگ را نادیده می گیرند دیده می شود. در این خانواده ها نظم، نظارت، محدودیت های منطقی و آموزش مسئولیت پذیری و همکاری به فرزندان دیده نمی شود. یکی از طرح واره های این حوزه، طرح واره ی استحقاق/بزرگ منشی است. این طرح واره در برگیرنده این باور است که فرد نسبت به دیگران برتری دارد و یا خود وی تعهدی برای رعایت اصول اجتماعی ندارد. وی خود را سزاوار حقوق ویژه ای می داند و بر این نکته پافشاری می کند که آنچه را که می خواهد، سایرین باید برای او فراهم کنند بی آنکه بیاندیشد خواسته های او چه هزینه هایی را برای دیگران به دنبال دارد.

روایی و پایایی پرسش نامه طرحواره های یانگ

از آنجا که طرحواره ها به عنوان یک مفهوم، به سختی می توانند تعریف شوند، کمتر مورد بررسی قرار گرفته اند؛ به ویژه به دلیل آنکه طرح واره ها پیوسته به صورت ناخودآگاه در زندگی افراد تأثیر داشته اند و از نظر ارزیابی و سنجش چالش برانگیز هستند.
به نظر می رسد برخی از طرح واره ها دارای روایی پیش بین بیشتری برای افسردگی، شرم، کاستی ها، خود کنترلی ناکافی و شکست در دستیابی به موفقیت باشند.
در بررسی دیگری ساختار عاملی، ثبات درونی و پایایی آن به روش آزمون-باز آزمون و سنجش روایی همزمان آن، نتایج رضایت بخش و خوب گزارش گردیده است. ضریب پایایی آن در طرح واره های 18 گانه از 0/69 تا 0/89 به دست آمده است.