آسیب های اختلال پس از ضربه استرسی
اختلال (PTSD)
ویژگی ضروری اختلال پس از ضربه استرسی (PTSD)، بروز علائم مشخص پس از روبه رو شدن با رویدادی سانحهای است که «ترس شدید، بیکفایتی یا وحشت» را برانگیزد، یا در کودکان، «رفتار آشفته یا تحریکشده». طیف گسترده ای از استرسهای طبیعی و ساخته دست بشر، میتوانند سانحهای باشند. استرسهای طبیعی شامل بلایای طبیعی مانند سیل، زمین لرزه، طوفان، رعد و برق و بیماریهای پزشکی است. رویدادهای ساخته دست انسان در بر گیرنده رویدادها و رفتار خشونتآمیز مانند جنگ، تبعیض و تجاوز است. برخی از اینها رویدادهای یکباره با اثرات حاد هستند؛ در حالی که دیگران شامل قرارگیری مکرر یا مزمن است. رویارویی میتواند از طریق تجربه مستقیم با قربانیشدن شخصی یا از طریق شاهد بودن یا آگاهی از یک رویداد سانحهای رخ دهد.
نشانه ها و علائم به سه گروه تقسیم میشوند:
الف - تجربه دوباره یا پیوسته رویداد استرسزا
ب- پرهیز از یادآورها و بیحسی هیجانی
ج- علائم همیشگی افزایش تحریکپذیری
تجربه دوباره تهاجمی ممکن است شامل خاطرات آزاردهنده مزمن یا رویاهای مربوط به رویداد تجربه شده و اضطراب شدید یا واکنش فیزیولوژیکی در رویارویی با یادآورها باشد. در کودکان، تجربه دوباره ممکن است در بازیهایی با موضوعات تجربه رویداد استرس زا، کابوسهای عمومی و بازآفرینی ویژه سانحه نمایان شود. برای تشخیص، تجربه دوباره دست کم یک علامت لازم است.
علائم مورد نیاز برای تشخیص:
گروه پرهیز/بیحسی در بر گیرندۀ هر دو عمل عمدی و ساز وکارهای ناخودآگاه است: تلاش برای اجتناب از افکار، احساسات یا گفتگوهای مرتبط با آسیب؛ خودداری از انجام فعالیتها و رفتن به مکانها یا دیدن افرادی که یادآور رویداد آسیب زا هستند؛ ناتوانی در به یاد آوردن جنبههای مهم رویداد؛ کاهش شدید علاقه به فعالیتهای مهم؛ احساس جدایی یا بیگانگی؛ محدودیت در ابراز احساسات. دست کم سه علامتپرهیز/بیحسی که پیش از تروما وجود نداشته، برای تشخیص لازم است.
گروه تحریکپذیری نیازمند افزایش تحریک عمومی است، از جمله اختلال خواب، تحریکپذیری یا انفجارهای خشم، مشکل در تمرکز، هوشیاری بیش از اندازه و واکنش بیش از حد به صداهای ناگهانی. حداقل دو علامت تحریکپذیری که پیش از آسیب وجود نداشته، لازم است.
برای آنکه بتوان تشخیص این اختلال را برای فردی عنوان کرد، علائم باید بیش از یک ماه ادامه داشته باشند؛ اما ممکن است برای ماهها و یا سالها باقی بمانند. علائم معمولاً در عرض سه ماه پس از رویارویی با رویداد استرس زا آغاز میشوند، اما ممکن است با تاخیر بروز کنند و شدت آنها ممکن است در طول زمان تغییر کند . علائم باید سبب بروز اضطراب بالینی چشمگیر یا اختلال عملکرد شوند.
تأیید برخی از علائم اختلال پس از ضربه استرسی ممکن است پس از رویارویی با سانحه طبیعی باشد، علائم جزئی ممکن است ناتوانکننده باشند و مجموعه کامل علائم ممکن است با گذشت زمان گسترش یابند. حتی اگر همه معیارها برآورده نشود، درمان ممکن است لازم باشد.
میزان شیوع
بررسی ها نشان داده اند که روبرو شدن با رویدادهای استرس زا و پیامد های ناگوار آن، به ویژه در برخی از کشورها رو به افزایش است، . شیوع این اختلال در جمعیت عمومی ایالات متحده در طول زندگی از ۱ تا ۱۴ درصد برآورد شده است. تا سن هجده سالگی، بیش از دو پنجم جوانان در یک نمونه مورد بررسی دچار حوادث استرس زا ی شدید شدهاند و بیش از ۶ % معیارهای تشخیصی اختلال پس از ضربه استرسی را در طول زندگی برا ی این اختلال داشته اند. همبودی برخی بیماری ها از جمله اضطراب، جسمانی سازی (هنگامی که استرس روانی با شکایات بدنی یا برخی بیماریها ابراز میشود) و اختلال مصرف مواد، گزارش گردیده است.
علتشناسی: اختلال استرس پس از سانحه برپایه ی علت آن تعریف میشود؛ که نیازمند رویارویی با رویدادی استرسزا است و با تغییرات فیزیولوژیکی مرتبط با پاسخ «جنگ یا گریز» و تعاملی پیچیده بین چندین دستگاه یا سامانه ی بدن همراه است و باعث افزایش فشار خون، میزان ضربان قلب و نرخ تنفس؛ افزایش جریان خون به ماهیچه ها؛ و حالت آماده باش میگردد. این پاسخ با گذشت زمان از میان میرود مگر در موارد شدید، استرس مزمن یا بلند مدت، ممکن است پایدار بماند و با پیامدهای بالقوه زیانبار، به ویژه برای کودک در حال رشد همراه باشد. نشانههای خطر و عوامل تقویت کننده تابآوری عوامل دخالت کننده در اختلال پس از ضربه ی استرسی را میتوان به سه دسته تقسیم کرد: عوامل پیش از روبه رو شدن با استرس، عوامل در هنگام رویداد استرسزا و عوامل پس از آن. عوامل پیش از استرس شامل ویژگیهای فرد آسیب دیده، خانواده و محیط اجتماعی-فرهنگی است. عوامل استرسزا، در بر گیرنده ی ویژگی های رویداد و رویارویی با آن می شود. عوامل پس از استرس شامل ویژگی های محیط بهبودی، برخورد و درمان است.
عوامل پیش از رویداد: نرخ اختلال استرس پس از سانحه در زنان بالاتر از مردان است. اما تفاوتهای جنسیتی در کودکان کمتر بررسی شده است. تفاوتهای سنی و رشدی ممکن است در علائم اختلال دیده شود و بازتابی از تجربه های پیشین، شیوه های برخورد و در دسترس بودن حمایت باشد. اقلیتهای قومی ممکن است در برابر رویدادهای استرس زا آسیب پذیر ترباشند، اما این ممکن است بازتابی از وضعیت اقتصادی-اجتماعی یا تأثیرات خانوادگی باشد، نه قومیت. سایر عوامل فردی مهم در زمینه ی واکنش در برابر تروما ممکن است شامل بیماری های پیش از حادثه و تجربه ی رویدادهای استرس زای پیشین باشد.
عوامل خانوادگی و اجتماعی پیش از رویداد که ممکن است بر نتیجه تأثیر بگذارند، شامل روابط درون خانواده و محیط اجتماعی، سازمان خانواده و انطباق طولانیمدت خانواده (مککوی و فینکلهور، ۱۹۹۶؛ مکفارلین، ۱۹۸۷؛ سولومون، ۱۹۸۹) است. روابط خانوادگی مثبت به طور کلی برای کودکان آسیبدیده محافظتکننده به شمار می رود. به ویژه، مشکلات کودکان در خانوادههای تحریکپذیر، دچار افسردگی و بیش از اندازه محافظهکار مرتبط است (گرین و همکاران، ۱۹۹۱؛ مکفارلین، ۱۹۸۷). انعطافپذیری در انطباق خانواده و انعطافپذیری پیوندهای عاطفی، احتمالاً بر پاسخ به تروما تأثیر میگذارد. هر دو انتهای انسجام، خیلی دور و خیلی نزدیک، خطر نتیجهای ناسازگار را به همراه دارد (لاور و همکاران، ۱۹۹۶)، اگرچه تحقیقات بیشتری برای روشن کردن این عوامل خانوادگی مورد نیاز است.