ترس مرضی یا هراس بیمارگونه (فوبیا)
هراس مرضی یا فوبیا یک اختلال اضطرابی است که با ترس غیرمنطقی، غیرواقعی، همیشگی و بیش از اندازه از یک شیء یا موقعیت تعریف میشود.[ فوبیاها معمولاً منجر به شروع سریع ترس میشوند و معمولاً بیش از شش ماه وجود دارند. افراد مبتلا به شدت از موقعیت یا شیء اجتناب میکنند، حتی بیشتر از خطر واقعی که آنها را تهدید میکند.اگر نتوان از شیء یا موقعیت اجتناب کرد، دچار پریشانی شدیدی میشوند. سایر علائم میتوانند شامل غش کردن باشند که ممکن است در فوبیای خون یا جراحت رخ دهد،و حملات پانیک که اغلب در ترس مرضی از فضای باز و مانند آن یافت میشود. نزدیک به 75٪ از مبتلایان به هراس مرضی، دچار چندین گونه ترس های مرضی هستند.
زمانی که فشار روانی و ترس از هر چیز آن اندازه شدید باشد که پیوسته و به طور غیرقابل تحملی زندگی فرد را مختل کند، هراس مرضی نامیده می شود. هراس مرضی یکی از زیر گروه های اختلال اضطرابی است.
انواع هراسها (فوبیا)
انجمن روانپزشکی آمریکا (APA) سه دسته مختلف از هراسها را شناسایی میکند:ترسهای اجتماعی: این هراس که اکنون به عنوان اختلال اضطراب اجتماعی شناخته میشود، با ترس از موقعیتهای اجتماعی که در آن فرد ممکن است مورد قضاوت یا خجالت قرار گیرد، مشخص میشود.
آگورافوبیا: این هراس شامل ترس غیرمنطقی و شدید از قرار گرفتن در مکانهایی است که فرار از آنها دشوار است. این ممکن است شامل ترس از مکانهای شلوغ یا حتی ترک خانه باشد.
فوبیاهای خاص: وقتی افراد در مورد داشتن فوبیا از یک شیء خاص مانند مار، عنکبوت یا سوزن صحبت میکنند، به یک فوبیای خاص اشاره میکنند.2
انواع فوبیاهای خاص
اگرچه این فهرست از فوبیاها جامع نیست، اما نگاهی اجمالی به آن، فوبیاهای زیادی ارائه میدهد که میتوانند تأثیر جدی بر زندگی فرد داشته باشند. همان گونه که ممکن است هنگام مرور این فهرست متوجه شوید، بیشتر فوبیاهای خاص در یکی از چهار دسته اصلی زیر قرار میگیرند:ترس از محیط طبیعی
ترسهای مربوط به حیوانات
ترس مربوط به درمانها یا مسائل پزشکی
ترسهای مربوط به موقعیتهای خاص
نکته مهمی که باید به یاد داشت این است که تقریباً هر شیء میتواند به یک شیء ترسناک تبدیل شود. ازاین رو هرگونه تلاشی برای تهیه فهرستی کامل و جامع از ترس های مرضی، کاری بیهوده خواهد بود. هر فهرستی از فوبیاها میتواند با اضافه شدن اصطلاحات جدید برای فوبیاهای ویژه که قبلاً نامگذاری نشده اند، گسترش یابد.
در تقسیم بندی دیگری ترس های مرضی را به ترس های مرضی خاص، اختلال اضطراب اجتماعی و ترس از فضاهای باز تقسیم کرده اند. ترس های مرضی خاص به حیوانات ویژه، محیط طبیعی، خون یا جراحت و موقعیتهای ویژه تقسیم میشوند. شایعترین آنها ترس از عنکبوت، ترس از مار و ترس از ارتفاع است. ترس های خاص ممکن است ناشی از یک تجربه منفی با شیء یا موقعیت در اوایل کودکی تا اوایل بزرگسالی باشند. هراس اجتماعی هنگامی پدید می اید که فرد به دلیل نگرانی از داوری دیگران در باره ی او، از یک موقعیت میترسد. ترس از فضای باز یا بیمناک بودن از یک موقعیت به دلیل دشواری ذهنی درک شده یا احساس ناتوانایی در فرار از آن موقعیت ها است.
هراس مرضی یک اختلال اضطرابی است که شامل ترس بیش از اندازه و همیشگی از یک موقعیت یا شیء میشود. رویارویی با منبع ترس، یک واکنش اضطرابی فوری را به دنبال دارد.
ترس های مرضی ها یکی از شایعترین بیماریهای روانی در ایالات متحده هستند. به گزارش موسسه ملی سلامت روان (NIH)، تقریباً 12.5٪ از بزرگسالان در ایالات متحده در گستره ی زندگی خود با یک ترس مرضی خاص روبرو میشوند.
برخی از آنها رایجتر هستند (مانند ترس از عنکبوت یا ترس از فضای بسته)، در حالی که برخی بسیار نادرتر هستند (مانند ترس از جاروبرقی). آنها همچنین معمولاً در یکی از سه گروه قرار میگیرند: هراس اجتماعی، هراس از مکانهای باز و هراسهای خاص.
هنگامی که به فهرستی از هراسهای رایج نگاه میکنید، احتمالاً متوجه خواهید شد که بسیاری از هراسهای خاص شامل ترس از محیط طبیعی، حیوانات، درمانهای پزشکی یا موقعیتهای خاص هستند.
زنان بیشتر از مردان دچار هراس میشوند. علائم معمول هراسها میتواند شامل حالت تهوع، لرزش، ضربان تند قلب، احساس غیرواقعی بودن و مشغولیت ذهنی با شیء پدید آورنده ی ترس باشد. هراسها میتوانند ناتوانکننده باشند، اما بسیار قابل درمان نیز هستند. گفتگو با پزشکان و دست اندرکاران بهداشت روان در زمینه شیوه های درمانی موجود که میتوانند کمک کننده باشند، مهم است.
پیشنهاد میشود که فوبیاهای خاص با روش مواجههدرمانی درمان شوند، که در آن فرد تا زمان برطرف شدن ترس، با موقعیت یا شیء مورد نظر آشنا میشود. داروها برای هراس های خاص سودمند نیستند. فوبیای اجتماعی و آگورافوبیا را میتوان با مشاوره، دارو یا ترکیبی از هر دو، درمان کرد. داروهای مورد استفاده شامل داروهای ضد افسردگی، بنزودیازپینها یا مسدودکنندههای بتا هستند.
فوبیاهای ویژه حدود 6 تا 8 درصد از مردم اروپا و آمریکا و 2 تا 4 درصد از مردم آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین را در یک سال تحت تأثیر قرار میدهند. هراس اجتماعی حدود 7 % از مردم ایالات متحده و 0.5 تا 2.5 درصد از مردم سایر نقاط جهان را تحت تأثیر قرار میدهد. ترس از فضای باز بر نزدیک به 1.7 % از مردم تأثیر می گذارد. زنان تقریباً دو برابر مردان دچار هراس های مرضی می شوند. آغاز این مشکل معمولا حدود 10 تا 17 سالگی است و میزان آن با افزایش سن کمتر میشود. افراد مبتلا به ترس مرضی بیشتر احتمال دارد که اقدام به خودکشی کنند.
چند نوع فوبیا وجود دارد؟
از آنجا که ترس های مرضی و اضطرابی که بر افراد تحمیل میکنند، بر هر کسی تأثیر متفاوتی میگذارند، شمار این ترس ها روشن نیست. به بیان دیگر به اندازه همه ی پدیده هایی که در جهان وجود دارد، می تواند هراس مرضی و جود داشته باشد.طبقهبندی
ترس یک پاسخ عاطفی -هیجانی به یک خطر درک شده فعلی است. این با اضطراب که واکنشی برای آمادهسازی در برابر یک تهدید آینده است، متفاوت است. ترس و اضطراب اغلب میتوانند با هم همپوشانی داشته باشند، اما این تمایز میتواند به شناسایی تفاوتهای ظریف بین اختلالات و همچنین تمایز بین پاسخی که با توجه به مرحله رشد و فرهنگ فرد انتظار میرود، کمک کند.
طبقهبندی بینالمللی بیماریها (نسخه یازدهم: ICD-11) یک ابزار تشخیصی جهانی برای همه گیر شناسی، مدیریت سلامت و اهداف بالینی است که توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) به کار برده میشود. نظام طبقه بندی ICD، اختلالات هراس مرضی را در دسته اختلالات روانی، رفتاری یا عصبی-رشدی جای می دهند. ICD-10 بین اختلالات اضطراب فوبیک، مانند آگورافوبیا، و سایر اختلالات اضطرابی، مانند اختلال اضطراب فراگیر، تمایز قائل میشود. درحالیکه ICD-11 هر دو گروه را به عنوان اختلالات اضطرابی یا مرتبط با ترس با هم ادغام میکند.
بر پایه راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، ویرایش پنجم (DSM-5)، بیشتر ترس های مرضی در 3 دسته طبقهبندی میشوند. چنین ترس هایی زیرمجموعه اختلال اضطرابی به شمار می روند. این دستهها عبارتند از:
ترس های مرضی خاص: ترس از اشیاء یا موقعیتهای ویژه ای که به اضطراب و اجتناب می انجامد. در صورت روبرو شدن با محرکهای ترسناک یا پیش بینی رویارویی با آنها، ممکن است به بروز حملات پانیک بیانجامد. یک ترس مرضی خاص را میتوان در پنج دسته دیگر جای داد: حیوان، محیط طبیعی، موقعیتی، تزریق خون و آسیب دیدن.
درمان فوبیا
بسیاری از افراد مبتلا به هراس های مرضی نیازی به درمان ندارند و تنها دوری کردن از عامل ترس آنها، برای کنترل مشکل کافی است. با این حال، ممکن است همیشه پرهیز از برخی هراس های مرضی، مانند ترس از پرواز، امکانپذیر نباشد. در این مورد، ممکن است تصمیم گرفته شود برای آگاهی از گزینههای درمانی، از کمک و مشاوره حرفهای بهره مند شوند.خطر بالای ابتلا به بیماریهای همراه با هراس های مرضی باعث شده است که روشهای درمانی برای این دسته از بیماری ها از اهمیت بالایی برخوردار شود.
بیشتر هراس های مرضی درمان پذیر هستند، اما برای همه ی ترس های مرضی یک روش درمانی واحد به کار برده نمیشود. در برخی موارد، ممکن است ترکیبی از درمانهای گوناگون پیشنهاد شود.
روش های اصلی درمان عبارتند از:
شیوه های خودیاری
درمانهای شناختی-رفتاری
درمان های دارویی
درمانهای گفتاری، مانند مشاوره، اغلب در درمان هراس مرضی بسیار مؤثر هستند. به ویژه، درمان شناختی رفتاری (CBT) برای درمان هراس مرضی بسیار کارآیی داشته است.
درمان شناختی رفتاری (CBT)
CBT نوعی مشاوره است که میتواند با تغییر شیوه تفکر و رفتار فرد به وی در مدیریت مشکلاتش کمک کند. میتوان از آن برای ایجاد روشهای عملی برای رویارویی با هراس مرضی بهره گرفت.یکی از بخشهای فرآیند درمان CBT که اغلب برای درمان هراسهای ساده به کار برده میشود، شامل رویارویی تدریجی با منبع ترسناک است، به گونه ای که فرد کمتر در مورد آن احساس اضطراب کند. این روش به عنوان حساسیتزدایی یا درمان رویارویی شناخته میشود.
برای نمونه، اگر فردی از مارها میترسد، درمانگر ممکن است از فرد درخواست کند که درمان را با مطالعه در باره ی مارها آغاز کند. آنها بعداً ممکن است عکسی از یک مار را به وی نشان دهند. سپس ممکن است ترتیبی دهند که از خانه خزندگان باغ وحش محلی خود بازدید کنند تا چند مار واقعی را ببینند. در مرحله آخر ممکن است که آنها یک مار را در دست بگیرند.
درمان مواجهه با افزایش تدریجی سطح رویارویی، با ترس فرد عمل میکند، که به فرد این امکان را میدهد بر ترس مرضی خود کنترل پیدا کند. با پیشرفت درمان، باید احساس اضطراب کمتری در زمینه هراس مرضی خود داشته باشد.
دارو درمانی
دارو معمولاً برای درمان ترس مرضی پیشنهاد نمیشود، زیرا گفتاردرمانی معمولاً مؤثر است و هیچ عوارض جانبی ندارد. با این حال، گاهی ممکن است دارو برای درمان اثرات ترس مرضی، مانند اضطراب، به شرح زیرتجویز شود.داروهای ضد افسردگی
داروهای ضد افسردگی اغلب برای کمک به کاهش اضطراب تجویز میشوند. مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) اغلب برای درمان اضطراب، هراس اجتماعی یا اختلال هراس تجویز میشوند. این داروها میتوانند شامل موارد زیر باشند:
اسیتالوپرام (سیپرالکس)
سرترالین (لوسترال)
پاروکستین (سروکسات)
ونلافاکسین (افکسور)، یک مهارکننده بازجذب سروتونین و نورآدرنالین (SNRI) نیز ممکن است برای اضطراب تجویز شود.